Za najstarszy odnaleziony fragment japońskiej animacji uznaje się „Katsudō shashin” z 1907 roku. Początek komercyjnego anime datuje się jednak na 1917 rok, gdy do dystrybucji trafiły filmy twórców takich jak Ōten Shimokawa, Jun’ichi Kōuchi i Seitarō Kitayama.
1907 czy 1917 rok – kiedy powstało pierwsze anime?
Odpowiedź zależy od tego, co rozumiemy przez „pierwsze anime”. Katsudō shashin jest najstarszym znanym fragmentem japońskiej animacji. To około czterosekundowa sekwencja przedstawiająca chłopca zapisującego na tablicy słowa oznaczające „ruchome obrazy”, a następnie zdejmującego czapkę w geście powitania. Fragment odkryto w Kioto w 2005 roku, a jego powstanie datuje się na około 1907 rok.
Nie był to jednak film przeznaczony do regularnej dystrybucji. Dlatego historycy japońskiej animacji za początek komercyjnej produkcji przyjmują zwykle 1917 rok. Wtedy powstały i trafiły do widzów pierwsze japońskie filmy animowane przygotowane z myślą o pokazach kinowych.
Najstarszy fragment a pierwszy film komercyjny
Różnica między tymi datami wynika z charakteru zachowanych materiałów. „Katsudō shashin” jest krótkim, eksperymentalnym fragmentem nieznanego autora. Z kolei Imokawa Mukuzō genkanban no maki był pełnoprawną, około pięciominutową produkcją stworzoną przez Ōtena Shimokawę i rozdystrybuowaną w styczniu 1917 roku.
W tym samym roku zaprezentowano także prace Jun’ichiego Kōuchiego i Seitarō Kitayamy. Wiele wczesnych filmów zaginęło, między innymi wskutek trzęsienia ziemi w regionie Kantō w 1923 roku. Z tego powodu historia początków anime opiera się zarówno na zachowanych kopiach, jak i na dokumentach dotyczących ówczesnej produkcji.
| Tytuł lub obiekt | Rok | Typ | Kluczowa informacja |
|---|---|---|---|
| Katsudō shashin | około 1907 | Eksperymentalny fragment | Około cztery sekundy animacji, najstarszy odnaleziony przykład japońskiej animacji. |
| Imokawa Mukuzō genkanban no maki | 1917 | Produkcja komercyjna | Około pięciominutowy film Ōtena Shimokawy, dystrybuowany w styczniu 1917 roku. |
| Namakuragatana | 1917 | Produkcja komercyjna | Film Jun’ichiego Kōuchiego, znany także jako Hanawa Hekonai meitō no maki. |
Kto stworzył pierwsze komercyjne anime?
Rok 1917 był przełomowy dzięki trzem twórcom, którzy niezależnie rozwijali techniki japońskiej animacji. Ich prace wyznaczyły początek regularnej produkcji filmów animowanych w Japonii:
- Ōten Shimokawa – stworzył Imokawa Mukuzō genkanban no maki, uznawany za pierwszy komercyjnie rozpowszechniany japoński film animowany.
- Jun’ichi Kōuchi – autor filmu Namakuragatana, którego premiera odbyła się 30 czerwca 1917 roku.
- Seitarō Kitayama – twórca między innymi Saru to kani no gassen, a także jeden z pierwszych animatorów organizujących pracę większej ekipy produkcyjnej.
Jak powstawało anime, które znamy dzisiaj?
Filmy z 1917 roku były krótkimi eksperymentami artystycznymi i technicznymi. Nie miały jeszcze cech rozwiniętego przemysłu anime ani stylu kojarzonego ze współczesnymi serialami. Kolejne dekady przyniosły rozwój studiów, metod produkcji i telewizji. Ważnym etapem stał się serial Tetsuwan Atomu Osamu Tezuki z 1963 roku, który spopularyzował format serialu animowanego z powracającymi bohaterami.
Nowoczesny przemysł anime ukształtował się znacznie później, wraz z rozwojem telewizji, wyspecjalizowanych studiów i różnych gatunków, takich jak mecha. Dlatego rok 1907 oznacza najstarszy odnaleziony ślad japońskiej animacji, a rok 1917 – początek jej komercyjnej historii. Samo pojęcie anime oraz jego znaczenie zmieniały się wraz z rozwojem technologii i rynku.
